Baby

Hoe leert een kind taal? – Wat is er nodig voor taalontwikkeling?

In het eerste deel van deze serie ging over de discussie of taal is aangeboren of aangeleerd. Feit blijft dat iedereen die als mens geboren wordt per definitie beschikt over het vermogen om taal te leren (of dit vermogen nou goed tot ontwikkeling komt, of niet). Maar wat heeft een baby nodig voor taalontwikkeling? De antwoorden op deze vraag zijn terug te voeren op de biologische (aangeboren) factoren en omgevingsfactoren (aangeleerd).

taalontwikkeling

Hersenontwikkeling

In de eerste maanden van het leven van een baby groeien de hersenen ontzettend snel. De hoofdomtrek van een pasgeboren baby is ongeveer 33 cm en zes maanden later is dit al 43 cm! Dankzij deze groei gaat de ontwikkeling van een baby ook heel snel. De hersengroei zou je kunnen vergelijken met de groei van een bloem. Eerst komt er een steeltje, die steel krijgt een knop en die knop gaat uiteindelijk in bloei staan. De hersenen bestaan ook uit een stam met een soort van knop bestaande uit allerlei verschillende structuren, en daarboven op de cortex die je zou kunnen vergelijken met bloemblaadjes.
Taalontwikkeling is met deze hersengroei in verband te brengen. Het huilen van een baby wordt aangestuurd door de meest primitieve delen van de hersenen (de hersenstam en de pons) welke dus als eerste ontwikkelen. Het brabbelen van een baby volgt niet uit de hersendelen die verantwoordelijk zijn voor taal, maar wordt aangestuurd door de motorische delen die de bewegingen van het gezicht en het strottenhoofd veroorzaken (te vergelijken met de eerste bloemblaadjes die bloeien). Ook worden er verbindingen aangelegd in de hersenen die de klanken van deze brabbels verbinden aan een bepaalde beweging die de baby maakt met zijn mond (nog meer bloemblaadjes). Dit is al het begin van de taalontwikkeling die in het allereerste begin niet meer is dan het verwerken van klanken die ze horen van anderen en van zichzelf. Op deze manier leggen ze verbindingen aan in de hersenen waardoor ze leren de klanken te herkennen van de moedertaal.

Gedurende het proces van taalontwikkeling worden er steeds meer en meer verbindingen aangelegd in de hersenen waardoor steeds meer verworven vaardigheden met elkaar gaan samenwerken.

Sociale interactie: taalinput

Taalontwikkeling heeft ook een sociaal aspect nodig naast het biologische aspect. Kinderen die opgroeien zonder normale sociale contacten hebben geen normale taalontwikkeling, zoals bijvoorbeeld kinderen met autisme. Een extremer voorbeeld is die van Genie, een meisje die in volledige isolatie opgroeide als gevolg van kindermishandeling. Zij werd opgesloten in een kamer van het huis van haar ouders en kende nauwelijks sociale interactie. Toen zij ontdekt werd was ze ruim 13 jaar oud en kon ze niet praten doordat ze nooit taalinput heeft gehad van haar ouders die haar compleet verwaarloosden. Na haar ontdekking heeft men nog geprobeerd haar taal te leren, maar al snel kwamen ze aan haar limiet en heeft ze nooit normaal leren spreken. Er bestaat ook een documentaire over Genie, die kun je op youtube bekijken.

De taalinput is dus ook een zeer belangrijke factor voor een goede taalontwikkeling. Maar onder taalinput verstaan we veel meer dan de sociale interactie tussen ouders en baby. Ook omgevingstaal (taal die niet gericht is aan de baby, dus bijvoorbeeld gesprekken tussen de ouders, de taal die gesproken wordt op de tv of de radio), omgevingsgeluiden, het luisteren naar de geluiden die de baby zelf maakt en babytaal maken deel uit van taalaanbod. Het verschilt echter per leeftijd hoeveel baat een baby/kind heeft bij de verschillende soorten input. De omgevingstaal heeft bijvoorbeeld weinig tot geen invloed op de taalontwikkeling van jonge kinderen. Dus een baby van bijna 1 voor de televisie zetten om Nederlandse, Engelse of Spaanse filmpjes te laten kijken heeft geen zin. Pas vanaf de leeftijd van 4 à 5 jaar zou een kind hier baat bij hebben.

Verzorgerstaal

Wat het belangrijkst is voor een baby is de verzorgerstaal, ofwel de monologen die je als moeder staat af te steken boven de wieg, de commode, het speelkleed en de box in de babytijd. De verhaaltjes die je voorleest voor het slapengaan. Het uit den treure vaak benoemen van de lamp, bal, deur, kast, bank en alle andere dingen waar je baby ‘die die die’ naar roept. Het blijven verbeteren van je dreumes die deze woorden allemaal herhaalt als ‘baba!’ en het geven van complimenten als de ‘baba’ ineens geëvolueerd is in ‘bal’ en ‘poes’.

Herken jij als moeder (of als oppasmeisje!) jezelf in de rol van de verzorgerstaal?

Lees ook: Hoe leert een kind taal …
Taalontwikkeling aangeboren of aangeleerd?

Previous Post Next Post

You Might Also Like

7 Comments

  • avatar
    Reply chucky1012 december 3, 2015 at 6:19 am

    Wat is het geweldig om te weten hoe een baby de taal leert en woordjes zegt.
    Eigenlijk eerst brabbelt.
    Interresant artikel.

    Xoxo

  • avatar
    Reply Renske december 3, 2015 at 7:17 am

    Met volledige interesse gelezen! Vanuit mijn studie heb ik ook een groot deel over de taalontwikkeling gehad, maar vast niet zo diep als jij in jouw studie hebt gehad, hihi. Dat meisje Genie werd bij ons ook meerdere malen besproken, net als een aantal andere ‘bijzondere’ kinderen of volwassenen uit het verleden. Het blijft een interessant onderwerp: taal.

  • avatar
    Reply anneleen december 3, 2015 at 10:18 am

    Als opvoedster vind ik dit zo interessant en boeiend! Laat nog maar eens zien hoe belangrijk het is dat kersverse ouders, verzorgende, opvoeders, … tegen een kindje babbelen!

  • avatar
    Reply Marlies december 3, 2015 at 10:36 am

    Als afgestudeerd taalwetenschapper kan ik alleen maar gelukkig worden van dit soort blogs. Leuk!

  • avatar
    Reply Debby december 3, 2015 at 10:54 am

    Dus je kunt een kind pas tweetalig opvoeden vanaf een jaar of 4/5? Hmm… Wat leuk dat je hierover blogt!

    • avatar
      Reply Valerie december 3, 2015 at 1:48 pm

      Nee toch? Dat schrijft ze toch niet? Dat heeft met de televisie en radio te maken. Dat een kindje taal kan leren van omgeving kan vanaf die leeftijd.

  • avatar
    Reply iooon december 3, 2015 at 10:17 pm

    Ik vind het heerlijk dat ik nu de godganse dag kan praten zonder een gestoorde idioot te lijken zoals vroeger. Ook al doe ik praktisch hetzelfde en praat ik dus de helft van de tijd tegen mezelf. Maar goed. Ik zie het nu wel terug komen, steeds vaker probeert hij klanken te herhalen. Poep is deze week favoriet. Vorige week was het Poes.

  • Leave a Reply